"Τ5 λαμπτήρες φθορισμού"
Συγγραφέας: Genirous




ΙΣΤΟΡΙΚΟ:


Η ανάπτυξη των ευθύγραμμων λαμπτήρων φθορισμού έχει τις ρίζες της στη δεκαετία του 1930 (το 1936), όπου η διάμετρός τους ήταν αρκετά ογκώδης, 51mm (Τ17).
Τη δεκαετία του 1950 έγιναν οι πρώτες σημαντικές βελτιώσεις με τη δημιουργία των Τ12 και με 38mm διάμετρο. Μέρος των βελτιώσεων ήταν και η εμφάνιση των συμβατικών ballast (CCG: Conventional Control Gear).
Στα τέλη του '70 και αρχές του '80 (το 1978) μια νέα γενιά λαμπτήρων Τ8/Φ26mm άρχισε να αντικαθιστά τις Τ12. Νέοι, ανθεκτικότεροι τύποι φωσφόρου και μείωση 10% της ισχύος αποτέλεσαν μερικά από τα νέα χαρακτηριστικά. Σε συνδυασμό με τη γέννηση των ηλεκτρονικών ballast (ECG: Electronic Control Gear), τα συστήματα Τ8 προσέφεραν πλέον ποιοτικότερο και μεγαλύτερης διάρκειας ζωής φωτισμό.
Το 1995 η επόμενη εποχή εξέλιξης παρουσίασε τα νέα συστήματα Τ5/Φ16mm Υψηλής Απόδοσης (HE: High Efficiency) στην αγορά. Οι λαμπτήρες αυτοί είναι 50mm κοντύτεροι και 40% λεπτότεροι από τους αντίστοιχους Τ8 και λειτουργούν μόνο με ηλεκτρονικά ballast. Με αυτούς δόθηκε μεγάλη ώθηση στην κατασκευή μικρότερου μεγέθους, καθώς και αρχιτεκτονικών φωτιστικών σωμάτων. Η μέγιστη φωτεινότητα επιτυγχάνεται στους 35°C συγκριτικά με τους 25°C των Τ8, προσφέροντας έτσι μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα (τουλάχιστον 5%).
Το 1996 η οικογένεια Τ5 λαμπτήρων ολοκληρώθηκε με τις υψηλότερες αποδόσεις των Τ5/Φ16mm Υψηλής Φωτεινής Ροής (HO: High Output) σε ίδια μήκη με τους ''ΗE''.
Το 1999 το τρίτο μέλος της οικογένειας λαμπτήρων Τ5/Φ16mm εισήχθη στην αγορά, με κυκλικό σχήμα και με 50% μεγαλύτερη φωτεινότητα από τις κυκλικές Τ8.



ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ:

Η περιγραφή της διαμέτρου και κατ'επέκταση η ονομασία της εκάστοτε ''γενιάς'' λαμπτήρων βασίζεται σε αμερικάνικο μετρικό σύστημα, όπου 1 ίντσα ισούται με 25,4 χιλιοστά (1 inch=25,4mm). Οι τιμές συνδυάζονται με έναν Τ (σωλήνα) και συγκεκριμένα για τις Τ5 είναι για 5/8 της μιας ίντσας (5/8 inch=16mm -> T5 λαμπτήρας).

Ταξινόμηση:
Τ17 = διάμετρος σωλήνα 51mm
Τ12 = διάμετρος σωλήνα 38mm
Τ 8 = διάμετρος σωλήνα 26mm
Τ 5 = διάμετρος σωλήνα 16mm
Τ 2 = διάμετρος σωλήνα 7mm



ΑΡΧΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ:

Οι λαμπτήρες φθορισμού είναι λαμπτήρες εκκένωσης αερίων. Ο γυάλινος σωλήνας περιέχει ατμό υδραργύρου σε χαμηλή πίεση. Το εσωτερικό τοίχωμα του γυάλινου σωλήνα είναι επενδυμένο με φώσφορο που αντιδρά στην υπεριώδη ακτινοβολία. Στα δύο άκρα του γυάλινου σωλήνα βρίσκονται τα ηλεκτρόδια. Όταν εφαρμοστεί ένα ηλεκτρικό φορτίο στα ηλεκτρόδια, μεταξύ τους ο ατμός υδραργύρου εκπέμπει υπεριώδη ακτινοβολία. Αυτή μετατρέπεται από το φώσφορο σε ορατό φως. Η χρωματική απόχρωση του εκπεμπόμενου φωτός ποικίλει ανάλογα με το χρησιμοποιούμενο φώσφορο.



ΧΡΩΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΛΕΥΚΟΥ:

Με την πάροδο των ετών καθιερώθηκαν διεθνή πρότυπα χρωματικής κωδικοποίησης του λευκού τα οποία και αναγράφονται ευκρινώς πάνω στον εκάστοτε λαμπτήρα μετά την ισχύ του (π.χ. 54W/840). Το πρώτο ψηφίο αναφέρεται αρχικά στον προσδιορισμό του βαθμού πιστότητας στην απόδοση των χρωμάτων από πρότυπη φωτεινή πηγή όπως ο ήλιος. Το δεύτερο και τρίτο ψηφίο αναφέρονται στην απόχρωση του λευκού φωτός και ονομάζεται θερμοκρασία χρώματος.
Διεθνής κωδικοποίηση χρωματικής απόδοσης:
9= Χρωματική απόδοση 90-100 εξαιρετική
8= Χρωματική απόδοση 80- 89 πολύ καλή
7= Χρωματική απόδοση 70- 79 καλή
6= Χρωματική απόδοση 60- 69 σχετικά καλή
5= Χρωματική απόδοση 50- 59 μέτρια
4= Χρωματική απόδοση 40- 49 κακή
Διεθνής κωδικοποίηση θερμοκρασίας χρώματος:
27= Θερμοκρασία χρώματος 2700°k οικιακού/θερμού λευκού
30= Θερμοκρασία χρώματος 3000°k θερμού λευκού
40= Θερμοκρασία χρώματος 4000°k φυσικού λευκού
65= Θερμοκρασία χρώματος 6500°k ψυχρού λευκού



ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Τ5 ΛΑΜΠΤΗΡΩΝ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ:

Υψηλής Απόδοσης - High Efficiency
+--------+---------+------------- +-------------+
| Τύπος.. | Μήκος... | Φως σε 25°C | Φως σε 35°C |
+--------+---------+--------------+-------------+
| ΗΕ 14W | ..549mm | ........1200lm | ........1350lm |
| ΗΕ 21W | ..849mm | ........1900lm | ........2100lm |
| ΗΕ 28W | 1149mm | ........2600lm | ........2900lm |
| ΗΕ 35W | 1449mm | ........3300lm | ........3650lm |
+--------+---------+-------------+--------------+
Ονομαστικές τιμές για τις αποχρώσεις 827, 830, 840

Υψηλής Φωτεινής Ροής - High Output
+--------+----------+------------- +-------------+
| Τύπος.. | Μήκος.... | Φως σε 25°C | Φως σε 35°C |
+--------+----------+--------------+-------------+
| ΗO 24W | ..549mm | ........1750lm | ........2000lm |
| ΗO 39W | ..849mm | ........3100lm | ........3500lm |
| ΗO 54W | 1149mm | ........4300lm | ........4900lm |
| ΗO 49W | 1449mm | ........4450lm | ........5000lm |
| ΗO 80W | 1449mm | ........6150lm | ........7000lm |
+--------+----------+-------------+--------------+
Ονομαστικές τιμές για τις αποχρώσεις 827, 830, 840

Κυκλικές - Circular
+--------+----------+-------------+
| Τύπος.. | Διάμετρος | Φως σε 25°C |
+--------+----------+-------------+
| HC 22W | ....225mm | .......1800lm |
| HC 40W | ....300mm | .......3200lm |
| HC 55W | ....300mm | .......4200lm |
| HC 60W | ....374mm | .......5000lm |
+--------+----------+-------------+
Ονομαστικές τιμές για τις αποχρώσεις 827, 830, 840



ΦΩΤΕΙΝΗ ΡΟΗ Τ5 ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ Τ8 (στους 25°C):

+------------+--------+--------+
| Τύπος....... | Μήκος...| Φως.... |
+------------+--------+--------+
| Τ8 18W..... | .600mm | 1350lm |
| Τ5 ΗΕ 14W | .550mm | 1200lm |
| Τ5 Η0 24W | .550mm | 1750lm |
+------------+--------+--------+
| Τ8 30W..... | .900mm | 2400lm |
| Τ5 ΗΕ 21W | .850mm | 1900lm |
| Τ5 Η0 39W | .850mm | 3100lm |
+------------+--------+--------+
| Τ8 36W..... | 1200mm | 3350lm |
| Τ5 ΗΕ 28W | 1150mm | 2600lm |
| Τ5 Η0 54W | 1150mm | 4450lm |
+------------+--------+--------+
| Τ8 58W..... | 1500mm | 5200lm |
| Τ5 ΗΕ 35W | 1450mm | 3300lm |
| Τ5 Η0 49W | 1450mm | 4300lm |
| Τ5 Η0 80W | 1450mm | 6150lm |
+------------+--------+--------+
Ονομαστικές τιμές για τις αποχρώσεις 827, 830, 840



ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Τ5 ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ Τ8:

+-----------+---------+-------- +----------------+
| Τύπος...... | Κάλυκες | Κέντρο.. | Ηλεκτρόδια...... |
+-----------+---------+---------+----------------+
| Τ8 36W.... | ...120°C | 45-55°C | .......100-120°C |
| Τ8 58W.... | ...140°C | 50-65°C | .......110-130°C |
+-----------+---------+---------+----------------+
| Τ5 HE 28W | ...120°C | 40-60°C | 160(200-250°C) |
| Τ5 H0 54W | ...120°C | 50-70°C | 160(200-250°C) |
+-----------+---------+---------+----------------+



ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΛΑΜΠΤΗΡΩΝ:

Για την ελάχιστη δημιουργία θορύβου και κατ'επέκταση χαμηλότερη θερμοκρασία λειτουργίας των ''ECG'',
οι παρακάτω κανόνες για τη σωστή τοποθέτηση των λαμπτήρων πρέπει να προσεχθούν.

1. Ελάχιστη απόσταση μεταξύ δυο λαμπτήρων εφαρμόστε τα 48mm (περίπου δύο δάκτυλα). Η θερμοκρασία στους κάλυκες δεν πρέπει να υπερβεί τους 120°C.
2. Σε πολλαπλά κυκλώματα εξασθένησης φωτεινότητας (dimming), ελάχιστη απόσταση μεταξύ των κέντρων των λαμπτήρων κρίνονται τα 120mm. Σε διαφορετική περίπτωση μπορεί να παρουσιαστεί τρεμούλιασμα στους λαμπτήρες. Ωστόσο, εαν προσεχθεί ιδιαίτερα η συνδεσμολογία και η τοποθέτηση των καλωδιώσεων τότε η ελάχιστη απόσταση μπορεί να γίνει 50mm.
3. Οποιουδήποτε τύπου λυχνιολαβές (ντουί) πρέπει να απέχουν τουλάχιστον 2mm από το γυάλινο σωλήνα.
4. Σε περίπτωση χρήσης ανακλαστήρων, ελάχιστη απόσταση από τους λαμπτήρες κρίνονται τα 3mm. Σε διαφορετική περίπτωση μπορεί να παρουσιαστεί εκπομπή θορύβου.
5. Σε περίπτωση χρήσης ανακλαστήρων σε 35W-49W-80W και σε περίπτωση κυκλωμάτων εξασθένησης φωτεινότητας (dimming), ελάχιστη απόσταση μεταξύ λαμπτήρα-ανακλαστήρα κρίνονται τα 6mm. Σε διαφορετική περίπτωση μπορεί να παρουσιαστεί ορατή διαφορά φωτεινότητας μεταξύ των δύο άκρων του λαμπτήρα και επιπρόσθετα ακόμα μεγαλύτερος θόρυβος.

Το ''κρύο σημείο'' ενός λαμπτήρα Τ5 βρίσκεται στο εσωτερικό των καλύκων του,
όπου η μέγιστη επιτρεπτή θερμοκρασία ώστε να αντλήσουμε το βέλτιστο χρόνο ζωής του είναι 120°C.



ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΧΡΗΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ BALLAST:

Υγεία
Χαμηλή εκπομπή μαγνητικών πεδίων.
Λειτουργία χωρίς θόρυβο.
Ευχάριστο και χωρίς τρεμούλιασμα φως.
Άνεση
Έναυση χωρίς τρεμούλιασμα.
Αυτόματο σβήσιμο στο τέλος ζωής του λαμπτήρα.
Εξασθένηση φωτεινότητας ''dimming'' (ειδική έκδοση).
Οικονομία
Χαμηλό κόστος συνδεσμολογίας.
Μεγαλύτερη διάρκεια ζωής λαμπτήρα (περίπου 50%).
Εξοικονόμηση ενέργειας (25-30%).
Περιβάλλον
Μεγαλύτερη διάρκεια ζωής λαμπτήρα (περίπου 50%).
Χαμηλότερη κατανάλωση ενέργειας (25-30%).
Λιγότερη διάθεση αποβλήτων (περίπου 30%).



ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΚΑΛΩΔΙΩΣΗ:

Για τη διασφάλιση καλής καταστολής παρεμβολών ραδιοσυχνοτήτων και μέγιστη ασφάλεια και αξιοπιστία,
οι παρακάτω κανόνες για την καλωδίωση πρέπει να προσεχθούν.

1. Τα καλώδια μεταξύ ''ECG'' και λαμπτήρων πρέπει να είναι όσο πιο μικρού μήκους γίνεται, για τη μείωση ηλεκτρομαγνητικών παρεμβολών.
2. Τα καλώδια του δικτύου με τα καλώδια του λαμπτήρα δεν πρέπει να τοποθετούνται παράλληλα. Κρατήστε τα όσο πιο μακρυά γίνεται (περίπου 5-10cm). Αυτό αποφεύγει πιθανές αμοιβαίες παρεμβολές μεταξύ τους.
3. Τοποθετήστε τα καλώδια του λαμπτήρα μακρυά από γειωμένες μεταλλικές επιφάνειες (αν γίνεται μερικά cm μακρυά) για τη μείωση χωρητικών παρεμβολών.
4. Αν δε μπορείτε να αποφύγετε μεγάλου μήκους καλώδια λαμπτήρα (σε κυκλώματα φθορισμού ή σε κυκλώματα πολλαπλών ''ECG''/λαμπτήρων), στρίψτε τα μεταξύ τους για τη μείωση εκπομπής υψηλών συχνοτήτων.
5. Τοποθετήστε καλώδια δικτύου μέσα στο φωτιστικό όσο πιο μικρού μήκους γίνεται, για να μειώσετε τις παρεμβολές.
6. Μην τοποθετείτε τα καλώδια δικτύου πολύ κοντά στο ''ECG'' ή στους λαμπτήρες (αυτό ισχύει συγκεκριμένα για εσώκλειστες καλωδιώσεις).
7. Αποφύγετε τη διασταύρωση καλωδίων δικτύου με καλώδια λαμπτήρων. Εάν δεν είναι εφικτό, πρέπει να διασταυρωθούν σε σωστές γωνίες (για τη μείωση παρεμβολών).
8. Τα καλώδια λαμπτήρων (ειδικά τα ''hot wires'') πρέπει να είναι όσο πιο μικρού μήκους γίνεται, ειδικά σε φωτιστικά με σωληνωτές λαμπτήρες φθορισμού.

Για μονόκλωνα καλώδια χρησιμοποιήστε διατομή από 0,5 - 1,5mm και για εύκαμπτα από 0,5 - 1,0mm.
Τοποθετήστε το ηλεκτρονικό ballast κατά τέτοιον τρόπο,
ώστε τα ''hot wires'' καλώδια του λαμπτήρα να είναι όσο πιο μικρού μήκους γίνεται σε σχέση με τα ''cold wires''.
Μέγιστο μήκος καλωδίων, συνδεσμολογία κυκλώματος και μέγιστη θερμοκρασία λειτουργίας αναγράφονται πάνω στα εκάστοτε ηλεκτρονικά ballast.



ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

Αξίζει να αναφερθεί ότι τεχνικά χαρακτηριστικά όπως χρωματική απόδοση (ra ή CRI), θερμοκρασία χρώματος (βαθμοί kelvin) και χρωματικό φάσμα (spectral power distribution) είναι αντιστοίχως όμοια σε Τ5 - Τ8 και εξαρτώνται μόνο από την ποιότητα φωσφόρου που εφαρμόζεται στους λαμπτήρες. Ο μέσος χρόνος διάρκειας ζωής εξαρτάται μόνο από τα ballast (συμβατικά ή ηλεκτρονικά) που χρησιμοποιούνται και από τη συχνότητα αναβοσβησίματος κατά τη χρήση.
Κυκλώματα εξασθένησης φωτεινότητας (dimming), όπου χρησιμοποιούνται ανάλογα ηλεκτρονικά ballast (dimmable), είναι κυκλώματα που προσφέρουν τη δυνατότητα με κατάλληλο προγραμματιζόμενο χειριστή (controller) να δημιουργήσουν το φαινόμενο αυτόματης ανατολής-δύσης στα ενυδρεία.
Όπου καλώδια δικτύου είναι τα καλώδια τροφοδοσίας από το δίκτυο της Δ.Ε.Η. 230Volt.
Όπου καλώδια λαμπτήρα είναι τα καλώδια μετά τα ballast που συνδέονται στους λαμπτήρες.